Ngay từ ấu thơ ở Hải Phòng, tôi đã từng nghe “Cô gái hội xuân” của Trần Chung (phỏng bài thơ “Hoa lúa” của Hữu Loan) qua trình diễn của tài tử Ngọc Bảo. Ít lâu sau, lại nghe tốp ca nam của Đoàn hợp xướng Hải Âu trình diễn rất ấn tượng “Ánh lửa trong rừng” của ông. Có lẽ đấy là ca khúc đầu tiên viết về ngành địa chất Việt Nam. Lúc ấy, tôi không biết Trần Chung là người Hải Phòng và là ca sĩ trong tốp ca nam Đài Tiếng nói VN.
Bước vào chiến tranh chống Mỹ, tên tuổi Trần Chung càng trở nên thân thuộc trong chúng ta qua một hành khúc khoẻ khoắn về vùng mỏ “Khi chúng tôi vào lò” và nhất là “Bài ca Trường Sơn” (phổ thơ Gia Dũng) phơi phới, trữ tình. Bản hành khúc đó đã giục giã biết bao trai tráng lên đường “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai”, giai điệu ấy đã nâng đỡ những bàn chân vượt dốc, băng rừng, qua bao gian nan thiếu thốn cùng những hy sinh vì bom đạn, vì bệnh tật trên dải Trường Sơn. Khi ấy, Trần Chung đã chuyển sang công việc biên tập âm nhạc, phụ trách chương trình “Khắp nơi ca hát” của đài.
Đầu mùa hè 1971, tôi lần đầu tiên được gặp Trần Chung khi ông lên Trường Đại học Kỹ thuật thông tin liên lạc của chúng tôi ở Trại Vải (Vĩnh Phúc) để thực hiện chương trình “Khắp nơi ca hát” cho trường. Lúc đó, tôi đang chờ phân công công tác nên vẫn được nhà trường điều động làm chương trình này. Biết tôi đang viết ca khúc nghiệp dư ở trường, Trần Chung cười hóm hỉnh với tôi: “Vừa chiến thắng đường Chín – Nam Lào, cậu có bài nào về đề tài này thì tốt quá”. Nghe vậy, tôi hát ngay: “Từ Đông Hà, qua Bản Đông, đường Chín đó lẫy lừng chiến công…”, Trần Chung lại cười rất duyên: “Gớm! đài hát đến rách cả băng”. Đùa là thế, nhưng đêm ấy về dựa vào nhịp của câu hát trên, tôi ngẫu hứng ngay một ca khúc “Mừng chiến thắng Nam Lào”. Sáng hôm sau, ngập ngừng hát cho Trần Chung: “Bão đã nổi, sấm đã dậy. Từ Bản Đông vang tiếng súng…”. Trần Chung nghe xong, duyệt ngay. Đấy là ca khúc đầu tiên của tôi được giới thiệu trên làn sóng phát thanh.
Sau đó ít lâu, theo “Bài ca Trường Sơn” của ông, tôi nhập ngũ vào chiến trường. Ở chiến trường cùng tôi, có nhà thơ Nguyễn Trung Thu. Một đêm trăng hành quân tại miền tây Thừa Thiên, lúc dừng chân mắc võng giữa rừng, tôi là người đầu tiên được Nguyễn Trung Thu đọc cho nghe “Đêm Trường Sơn nhớ Bác”. Không ngờ bài thơ khi in báo Nhân Dân đã lọt mắt xanh của Trần Chung. Và bản hành khúc thứ hai của Trần Chung về Trường Sơn đã ra đời từ bài thơ Nguyễn Trung Thu. Cái độc đáo của tác phẩm này là nó được tốp ca nam Toa xe Hải Phòng thu thanh và được chuyển từ chương trình “Khắp nơi ca hát” sang chương trình ca nhạc chuyên nghiệp.
Sau thống nhất, tôi ra Hà Nội gặp lại Trần Chung. Chúng tôi thành láng giềng của nhau. Tôi ở Hàng Bông, còn ông thì Hàng Điếu. Ông lúc ấy không chỉ là người anh, mà còn là người thầy của tôi. Mỗi chuyến đi thực tế sáng tác cùng ông là mỗi lần được học thêm ở ông những thủ pháp vừa giản dị, vừa riêng biệt khi sáng tạo. Sau nhiều lần như thế, đến lần cùng ông và nhạc sĩ Văn Cao về sáng tác cho Nhà máy toa xe Hải Phòng, tôi viết được bài “Âm vang nhà máy” thì Trần Chung gật gù: “Tốt rồi đấy, Kha ạ!”. Bài “Âm vang nhà máy” sau đó đã đoạt giải thưởng ca khúc toàn quốc 1985.
Càng gần ông, càng gắn bó với ông, mới thấy Trần Chung say mê âm nhạc thật trong trẻo, chẳng màng vụ lợi, chẳng màng công danh, chẳng màng đãi ngộ. Ông về hưu với mức lương chưa đủ vào Bệnh viện Hữu Nghị. Vậy mà ông vẫn hồn nhiên, vẫn luôn sáng tạo đến tận phút cuối đời. Trong chương trình, ngoài những ca khúc quen thuộc, đã vang lên ca khúc cuối cùng của ông, ca khúc thứ 101 mang tên “Hay chỉ là giấc mơ”. Đúng thật! Cuộc đời chỉ là giấc mơ thôi, bác Trần Chung suốt đời không chịu “chùng chân”?
Nguyễn Thụy Kha
Article source: http://laodong.com.vn/Tin-Tuc/Lai-mot-mua-xuan-den-roi-do/32535
